|
Τα Βραγγιανά ( ή Μεγάλα Βραγγιανά για να τα ξεχωρίζουμε από αυτά του νομού Καρδίτσας ) είναι ένα ιστορικό κεφαλοχώρι κτισμένο σε υψόμετρο 1080 μέτρων.
 
Η γέφυρα των Βραγγιανών στον Δένδρο Η Αγ. Παρασκευή στην Γούβα Βραγγιανών
Περιβάλλεται από τις κορυφές Τσεκούρας και του Καταραχιά (2002μ.).
Απέχει 17χλμ. από τα Άγραφα και 37 χλμ. από την αρχή του χωματόδρομου στον Κρέντη.
Το χειμώνα έχει μόνο 60 κατοίκους ενώ στην απογραφή στις 18/03/2001 απογράφηκαν 610 κάτοικοι. Οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία, ενώ παλιότερα φημίζονταν για τη ραπτική εγχώριων ενδυμάτων. Η ιστορία αναφέρει ότι ο Μέγας Ναπολέων είχε παραγγείλει 10,000 κάπες στους αργαλειούς του χωριού.
Η ονομασία του χωριού προέρχεται σύμφωνα με μια εκδοχή από τη βυζαντινή οικογένεια των Βρανάδων ή με άλλη εκδοχή από τους Φράγγους. Στο χωριό αυτό το 1661, στη θέση "Γούβα", είχε ιδρυθεί από τον Ευγένιο Γιαννούλη τον Αιτωλό (1597-1682) ονομαστή Σχολή, το «Ελληνομουσείο» των Αγράφων για ανώτερη μόρφωση, απ’ όπου ξεπήδησαν σπουδαία ονόματα δασκάλων εμψυχωτών του γένους. Μετά τον θάνατο του Ευγένιου Γιαννούλη στις 5 Αυγούστου 1682, ο Αναστάσιος Γόρδιος ο Βραγγιαντίτης (1654-1729) , αγαπημένος μαθητής του Γιαννούλη, συνέχισε το διδακτικό του έργο μέχρι το θάνατό του. Πολλοί σπουδαίοι δάσκαλοι της σχολής συνέχισαν το έργο στην σχολή αυτή.
Αναφορικά μεταξύ αυτών είναι:
Ο Νικόλαος Μαζαράκης, ο ιερομάρτυρας Σάββας από το Τροβάτο, ο Δαμασκηνός Αγγελοκαστρίτης, ο μαθητής του Γόρδιου Θεοφάνης από το Φουρνά, ο μαθητής του Θεοφάνη Χρύσανθος ο Αιτωλός, αυτάδελφος του εθναποστόλου Κοσμά του Αιτωλού και ο Βραγγιανίτης Δημήτρης Χατζηπολυζώης.
  
Ευγένιος Γιαννούλης Αναστάσιος Γόρδιος
Από τις πολλές ιστορικές εκκλησίες μόνο τρεις άντεξαν στο χρόνο και στην ιστορία. Η Αγ. Παρασκευή (κτίστηκε το 1647 και βρίσκεται απέναντι από τα Βραγγιανά στη θέση "Γούβα") με τοιχογραφίες της οικογένειας Ιωάννου. Εκεί βρίσκεται και η πηγή «Φοντάνα» όπου λέγεται ότι ξεκουράζονταν οι μεγάλοι αυτοί δάσκαλοι του γένους.
 
Η πηγή Η επιγραφή του Γιαννούλη μπροστά από την πηγή
Άλλες εκκλησίες είναι ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος (1647) με αξιόλογες τοιχογραφίες της εποχής και φορητές εικόνες του 1615. Επίσης ο Άγιος Δημήτριος (1661) άντεξε στον χρόνο.
Ο εφημέριος των Βραγγιανών είναι ο Παναγιώτης Τσιώλης.
Διαμένει στη συνοικία Βαλάρι - Βραγιιανών 24450-31922
=======================================================================
Από τον Απρίλιο του 2008, τα Μεγάλα Βραγγιανά απέκτησαν την δικιά τους παρουσία στο διαδίκτυο. w w w . v r a n g i a n a . g r
Ο πρόεδρος του Εκπολιτιστικού Συλλόγου Βραγγιανιτών Ευρυτανίας "ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΓΟΡΔΙΟΣ" είναι ο Κωνσταντίνος Σπ. Τσιώλης. Το ΔΣ του συλλόγου αποτελείται από τους:
Αντιπρόεδρος: Ελευθέριος Σπ. Τσιώλης
Γραμματέας: Φανή Κουτίνα-Παρθένη
Ταμίας: Νικήτας Η. Τσιώλης
Έφορος: Αγγελική Χρόνη-Τσιώλη.
Τα γραφεία του συλλόγου βρίσκονται στην Αθήνα, Πειραιώς 6 τ.κ. 10431. Τηλ. (210-5231647) φαξ (210-5234190). Επίσης επικοινωνήστε με τον Πέτρο Παρθένη (6977-691193) και Νικήτα Τσιώλη (6937-123783, 210-5238048)
Τα Μεγάλα Βραγγιανά εκδίδουν μία τρίμηνη εφημερίδα επικοινωνίας και ενημέρωσης ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΒΡΑΓΓΙΑΝΑ (ΕΛΛΗΝΟΜΟΥΣΕΙΟΝ ΑΓΡΑΦΩΝ). Εκδότης είναι ο Νίκος Αλεξάκης. Τηλ. για συνδρομές στο 210-5231647
Δείτε το άρθρο των αρχαιρεσιών του συλλόγου για τα έτη 2007-2009
Ο σύλλογος Μεγάλων Βραγγιανιτών "ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΓΟΡΔΙΟΣ" , το 2005 έκδοσε ένα βιβλίο με τίτλο "Ο Α ν α σ τ ά σ ι ο ς Γ ό ρ δ ι ο ς κ α ι η π ε ρ ι ο χ ή τ ω ν Α γ ρ ά φ ω ν "
Τοπικό Συμβούλιο Μεγάλων Βραγγιανών
| Α/Α |
ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ |
ΟΝΟΜΑ ΠΑΤΕΡΑ |
ΙΔΙΟΤΗΤΑ |
| 1 |
ΓΟΥΛΑΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ |
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ |
ΠΡΟΕΔΡΟΣ Τ.Σ. |
| 2 |
ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ |
ΑΝΔΡΕΑΣ |
ΜΕΛΟΣ |
| 3 |
ΧΡΗΣΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ |
ΝΙΚΟΛΑΟΣ |
ΜΕΛΟΣ |
| 4 |
ΠΑΡΘΕΝΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ |
ΑΝΔΡΕΑΣ |
ΜΕΛΟΣ |
| 5 |
ΓΑΤΗΣ ΛΑΜΠΡΟΣ |
ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ |
ΜΕΛΟΣ | =======================================================================
Οι οικισμοί του χωριού είναι το Βαλάρι (ή Παλιοχώρι), ο Δένδρος, ο Έλατος, η Καρυά, και η Κουστέσσα.
Μικρότερες συνοικίες είναι το Τσιμπράκ στο Βαλάρι, οι Ζερβομαχαλάδες (ή Σπαθάδες - η παράδοση αναφέρει ότι υπήρχαν εργαστήρια κατασκευής σπαθιών επι τουρκοκρατίας), τα Καλυβάκια, τα Κριθάρια, οι Στανάδες, ο Πάνω Μαχαλάς και τα Παρθενέϊκα (ή Γραμματικάδες).
=======================================================================
Το Βαλάρι ή Παλιοχώρι βρίσκεται νότια των Βραγγιανών. Η παράδοση λέει ότι στο Βαλάρι λειτούργησε μπαρουτόμυλος στα χρόνια της εθνεγερσίας, τροφοδοτώντας με μπαρούτι τους επαναστατημένους Αγραφιώτες. Επίσης λειτούργησε και καμίνι - χυτήριο, απο το οποίο κατασκεύαζαν μπρούτζινα είδη και εργαστήρι για το γάνωμα οικιακών συσκευών. Ο ναός του χωριού, η Παναγία, ή Κοίμηση Της Θεοτόκου, χτίστηκε το 1915 στη θέση παλιότερης μονής. Σήμερα ο ναός αποτελεί στολίδι του οικισμού, με μεγάλη εμβέλεια και προσφορά. Δίπλα στο Βαλάρι βρίσκεται και η συνοικία Τσιμπράκ.
=======================================================================
Ο Έλατος και η Καρυά είναι οι βορειότεροι οικισμοί του Δήμου Αγράφων και της Ευρυτανίας. Στον Έλατο βρίσκεται και ο ναός του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού "Πατροκοσμά". Από τον Έλατο συνεχίζει ο δρόμος για την λίμνη Πλαστήρα (Μέγδοβα) και την Καρδίτσα. Τον χειμώνα όμως κλείνει γιατί ακολουθεί μία πολύ μεγάλη σε υψόμετρο διαδρομή. Πρίν από τον Έλατο, ένας άλλος δρόμος δεξιά, μας ανεβάζει στην περιοχή της Νιάλας και στα Καμάρια, που μπορούμε από εκεί να βρεθούμε στο χωριό Άγραφα.
 
Καρυά (φωτο Γ.Τάσιος) Βρύση στον Έλατο (φωτο Γ.Τάσιος)
=======================================================================
Ο Δένδρος είναι ο πρώτος οικισμός των Βραγγιανών, που συναντούμε πριν ακόμη φτάσουμε στην διασταύρωση με το Τροβάτο. Ο επισκέπτης θα νομίσει ότι ο Δένρος ανήκει στο Τρίδεντρο ή στο Τροβάτο. Είναι χτισμένος στη δυτική πλευρά του Αγραφιώτη ποταμού κοντά στην πρώτη πέτρινη γέφυρα της διαδρομής για τα Βραγγιανά. Αξίζει να ρίξετε μια ματιά σε μία γέφυρα παλιά, φτιαγμένη από δύο πλατάνια ενωμένα. Πρόσφατα ο σύλλογος των Δεδριοτών έκτισε ένα όμορφο ναό τον Άγιο Αντώνιο που βρίσκεται πάνω από τον κεντρικό δρόμο.
 
Το πρώτο γεφύρι των Βραγγιανών στον Δένδρο Βρύση στον Δένδρο (φωτο Γ.Τάσιος)
=======================================================================
Η Κουστέσσα είναι ένας οικισμός βορειότερα των Βραγγιανών με μεγάλη οικοδομική δραστηριότητα τα τελευταία χρόνια. Ύστερα από την εικόνα εγκατάλειψης των προηγούμενων δεκαετιών, το τοπίο αλλάζει και πολλά πέτρινα παραδοσιακά σπίτια κατασκευάζονται. Από την Κουστέσσα ξεκινάει ένας δρόμος που οδηγεί στους Άγιους Θεοδώρους Τροβάτου. Ένας άλλος βγαίνει από τα όρια του νομού και οδηγεί στην Καρδίτσα από τα "τρία σύνορα", Πετρίλο και Μουζάκι.
=======================================================================
Η διασταύρωση από τον κεντρικό οδικό άξονα των Αγράφων μετά τα Επινιανά |
Τα χωριά μας 
