header image
Αρχική
Τα χωριά μας
Ιστορία και Πρόσωπα
Ο Αγραφιώτης ποταμός
Ο Δήμος
Οι Σύλλογοι
Γιορτές / Εκδηλώσεις
Αξιοθέατα
Τουρισμός
Εφημερίδες / Περιοδικά
Φωτογραφίες / VIDEO
Αγραφιώτικα Βιβλία

   Η  φωτογραφία του μήνα ! 


  
  Η προσευχή του ταπεινού 

  

  Αγραφιώτικα  ποιήματα  !  
     

 
   Πανευρυτανική  Ένωση    
     


   Ελληνομουσείο Αγράφων  
     

    
  Η Εφημερίδα "Τ' ΑΓΡΑΦΑ" 
      


         Το Μοναστηράκι       
      
        Βυζαντινό Μουσείο  
     

 Κατσαντώνης 1775 - 1809 
  Αντώνης Μακρυγιάννης - Κατσαντώνης

     
                
  Για περισσότερες πληροφορίες
    
 
  Καλωσορίσατε στ'  Ά γ ρ α φ α  
     
         Κ α λ ό   Κ α λ ο κ α ί ρ ι   

           

         


Warning: html_entity_decode(): charset `ISO-8859-7' not supported, assuming utf-8 in /services/webpages/util/y/z/yzetp9ra.vodafonehosting.gr/public/includes/pathway.php on line 16
Αρχική arrow Άρθρα | arrow Η προσευχή του ταπεινού
Η προσευχή του ταπεινού Εκτύπωση E-mail
Ζαχαρίας Παπαντωνίου

     Είμαι απ’ αυτούς που πιστεύουν ότι τα ποιήματα των μεγάλων δημιουργών μας πρέπει να τα απολαμβάνουμε ως έχουν και να μην προσπαθούμε να τα αναλύουμε. Από μόνα τους μας δίνουν τη συγκίνηση και το μήνυμά τους και δεν έχουν ανάγκη το σχολαστικό, πολλές φορές, σχολιασμό τους από άλλους. Εξάλλου και καθένας που θα προσπαθήσει ν’ αναλύσει κάποιο ποίημα ίσως καταλήξει σε διαφορετικές ερμηνείες και διαπιστώσεις απ’ αυτές που είχε στο νου του ο ποιητής. Επίσης, δεν πρέπει να μας διαφεύγει και η άποψη του Γιώργου Σεφέρη: «Ένα ποίημα δε γράφεται με τον τρόπο που το εξηγεί κανείς. Η εξήγηση δεν υποχρεώνει κανέναν – έστω κι αν είναι καμωμένη από τον ίδιο το δημιουργό». Έτσι είχε απαντήσει ο νομπελίστας ποιητής στον Robert Levesque, το σχολιαστή της ποιητικής του συλλογής «Κίχλη».
       Παρόλη την υποκειμενική «εξήγηση» που παίρνει κάθε ποίημα, εκτιμώ ότι μέσα από τα δημιουργήματα των ποιητών μπορούμε να εξαγάγουμε συμπεράσματα για τα στοιχεία του χαρακτήρα και της προσωπικότητας γενικότερα του δημιουργού. Θα προσπαθήσουμε να ανιχνεύσουμε αυτά τα στοιχεία της προσωπικότητας του Ζαχαρία Παπαντωνίου μέσα από το ποίημά του «Η Προσευχή του ταπεινού». Το ποίημα έχει ως εξής:

                                   Η ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΤΟΥ ΤΑΠΕΙΝΟΥ

                     Κύριε, σαν ήρθεν η βραδιά σου λέω την προσευχή μου.
                     Άλλη ψυχή δεν έβλαψα στον κόσμο απ’ τη δική μου.
                     Εκείνοι που με πλήγωσαν ήταν αγαπημένοι.
                     Την πίκρα μου τη βάστηξα. Μου δίνεις και την ξένη.

                    Μ’ απαρνηθήκαν οι χαρές. Δεν τις γυρεύω πίσω.
                    Προσμένω τα χειρότερα. Είν’ αμαρτία να ελπίσω.
                    Σαν ευτυχία την αγαπώ της νύχτας τη φοβέρα.
                    Στην πόρτα μου άλλος δε χτυπά κανείς απ’ τον αγέρα.

                     Δεν έχω δόξα. Είν’ ήσυχα τα έργα που έχω πράξει.
                     Άκουσα τη γλυκιά βροχή. Τη δύση έχω κοιτάξει.
                     Έδωκα στα παιδιά χαρές, σε σκύλους λίγο χάδι.
                     Ζευγάδες καλησπέρισα που γύριζαν το βράδυ.

                      Τώρα δεν έχω τίποτα, να διώξω ή να κρατήσω.
                      Δεν περιμένω ανταμοιβή. Πολύ ’ναι τέτοια ελπίδα.
                      Ευδόκησε ν’ αφανιστώ, χωρίς να ξαναζήσω…
                      Σ’ ευχαριστώ για τα βουνά και για τους κάμπους που είδα.
                                                              (Από τη Συλλογή: Τα θεία δώρα)
 
       Η προσευχή του ταπεινού είναι μια «εκ βαθέων» εξομολόγηση του ποιητή, μια ευανάγνωστη ψυχογραφία του, μια ανακεφαλαίωση της ζωής του και ένας καθρέφτης του πνευματικού και ηθικού του βίου. Είναι το ποίημα που παρουσιάζει το Ζαχαρία Παπαντωνίου «σαν έτοιμο από καιρό» μπροστά στο μυστήριο της ζωής και του θανάτου. Με λόγο λιτό, απλό και σχεδόν δωρικό μας δίνει τη βιοθεωρία του, τα κυριότερα χαρακτηριστικά  του τύπου του, την ουσία της ύπαρξής του. Όλες οι αρετές του συμπυκνώνονται στο ποίημα αυτό, γι’ αυτό ανεπιφύλακτα η «Προσευχή του ταπεινού» μπορεί να χαρακτηριστεί και ως η ταυτότητά του.
       Σε όλες τις στροφές του ποιήματος διαχέονται οι ιδέες του ποιητή για τον εαυτό του και τη ζωή και αποκαλύπτεται ο εσωτερικός του κόσμος. Δεν υπάρχουν στεγανά από στροφή σε στροφή. Ωστόσο, ενώ το περιεχόμενο είναι ενιαίο, προτίμησα για λόγους ευκολότερης προσέγγισης των απόψεών του να σχολιάσω το ποίημα κατά στροφές.
      Ειδικότερα, στο ποίημά του αυτό σηματοδοτούνται, κυρίως, τα εξής στοιχεία της προσωπικότητάς του:
     Στην πρώτη στροφή διαφαίνεται εξαρχής η βαθιά θρησκευτικότητα του ποιητή, που πίστευε, βέβαια, με το δικό του ιδιαίτερο, προσωπικό τρόπο. Ο ποιητής «σαν ήρθεν η βραδιά» αισθάνεται την ανάγκη να απευθυνθεί στον «Κύριο» και να κάνει την Προσευχή του, να κάνει την αυτοκριτική του, να κάνει τον απολογισμό της ζωής του. Ο ποιητής έχει φιλοσοφική αντίληψη για τη ζωή και το θάνατο, που πολλές φορές μας βρίσκει αναπάντεχα. Και είναι εδώ απαραίτητο να διασαφηνίσουμε ότι ο ποιητής έγραψε την Προσευχή του σε κατάσταση απόλυτης νηφαλιότητας και χωρίς τίποτε να προμηνύει το τέλος της ζωής του. Πιθανότατα να διαισθανόταν ότι ο θάνατος θα ερχόταν κάποια στιγμή ξαφνικά ή και να είχε την αντίληψη ότι ύστερα από μερικά χρόνια αρχίζει «το βράδυ» της ζωής μας και, επομένως, για όλα πρέπει να είμαστε έτοιμοι. Ο ποιητής, όταν έγραψε το ποίημα αυτό (1931), δε βρισκόταν στο κρεβάτι του πόνου, λόγω κάποιας ασθένειας, περιμένοντας το τέλος της ζωής του. Ο θάνατος δεν τον βρήκε κουρασμένο, γερασμένο και ετοιμόρροπο, αλλά γεμάτο σφρίγος και δημιουργία. Το ποίημα περιλαμβάνεται στη Συλλογή «Τα θεία δώρα», που εκδόθηκε το 1931, αρκετά δηλαδή χρόνια πριν το θάνατό του. Ωστόσο, επειδή κανένας δεν μπορεί να προβλέψει το τέλος του βίου του, αισθάνθηκε την ανάγκη ν’ απευθύνει την Προσευχή του στον Κύριο. Ο θάνατος ήρθε απρόσμενος αργότερα, το απόγευμα της 1ης Φεβρουαρίου 1940, και τον βρήκε ξαφνικά μέσα στο τραμ, καθώς πήγαινε σε συνεδρίαση της Ακαδημίας Αθηνών. Ο ποιητής πέθανε από συγκοπή καρδιάς στα 63 του ακριβώς χρόνια. Είχε γεννηθεί στις 2 Φεβρουαρίου του 1877. Η Θωμοπούλου Νίκη, που είχε γνωρίσει τον ποιητή έγραψε: «Ο θάνατος ήρθε έτσι αναπάντεχα και τόσο ωραία, όσο τρυφερά έγερνε εκείνος να κόψει ένα αγριολούλουδο της πατρίδας του».   
   Επίσης, στη στροφή αυτή διαπιστώνεται και η ηθική διάσταση της προσωπικότητας του ποιητή, η ανεξικακία του, η εντιμότητά του, η ακεραιότητά του και το γνήσιο και υψηλής ποιότητας «μέταλλο» της ψυχής του. Εξομολογείται ότι στον κόσμο δεν έβλαψε άλλη ψυχή εκτός απ’ τη δική του. Και η εξομολόγηση αυτή επιβεβαιώνεται από τον τρόπο ζωής του και τη συμπεριφορά του προς τους συνανθρώπους του. Αλλά και η ομολογία του ότι τον πλήγωσαν αγαπημένα πρόσωπα, είναι ομολογία ψυχής. Πράγματι, στη ζωή του πέρασε πολλές και οδυνηρές δοκιμασίες. Τον πλήγωσαν βαθύτατα αγαπημένα πρόσωπα. Κορυφαίες στιγμές της δοκιμασίας του ήταν η προσωπική ερωτική του ιστορία και κυρίως η αυτοκτονία του τριανταεννιάχρονου αγαπημένου του αδελφού. Ο χαμός του αδελφού του ήταν το συγκλονιστικότερο γεγονός στη ζωή του και έκανε τη μελαγχολία του ποιητή σχεδόν μόνιμη. Στην «Προσευχή» των «Πεζών Ρυθμών» κάνει την εξής τραγική επίκληση: «Κύριε, που ρίχνεις το σκοτάδι στα στάχυα και στα κύματα, στους λογισμούς και στα δάση – ευδόκησε να πέσει η νύχτα και να μου σκεπάσει τη μνήμη!». Μάταιη, βέβαια, η ικεσία του. Ο πόνος για τον αδελφό του είναι παντού διάχυτος και βασανιστικός, όπως φαίνεται και από το επόμενο απόσπασμα των «Πεζών Ρυθμών»: « … Κύριε, που έγνεψες στον αδελφό μου να ’ρθεί στο πλευρό σου, σκόρπισε την ενθύμησή του, καθώς σκορπίζεις το άσπρο σύννεφο στο γαλανό διάστημα- και μην επιτρέψεις στην προδοσία της φαντασίας να τον φέρνει μπροστά μου για να τον χάνω πολλές φορές! Απομάκρυνε από με τη μάταιη παρηγορία. Επίβλεψε τους ύπνους μου, για να μην τον ονειρευτώ…»  Και βρήκε τη δύναμη ν’ αντέξει και να «βαστήξει» το βασανιστικό πόνο και την απέραντη πίκρα του.   
Τα ψηλά βουνά     Πικράθηκε  όμως στη ζωή του πολύ και γιατί δέχτηκε πολλές και κακόβουλες επιθέσεις από τη θεωρούμενη «διανόηση» της εποχής του. Συκοφαντήθηκε και δέχτηκε επικριτικά βέλη για το έργο του και ιδιαίτερα για τους «Πεζούς Ρυθμούς» και «Τα Ψηλά Βουνά». «Τα Ψηλά Βουνά» , μάλιστα, - έργο μοναδικό, επαναστατικό και διαχρονικό - μία «Επιτροπεία», το 1920, τα παρέδωσε στην πυρά χαρακτηρίζοντας το βιβλίο «χυδαίο, εγκληματικό, ανήθικο, ταπεινό, αγοραίο» και το συγγραφέα του «διαφθορέα της παιδικής ψυχής»! Ο ίδιος δεν υπήρξε εκδικητικός, αλλά ευγενικός και μεγάθυμος. Κράτησε βαθιά στην ψυχή του την πίκρα, αλλά δε θέλησε να την ανταποδώσει. Η καλοσύνη και η αξιοπρέπειά του δεν του επέτρεπαν ποτέ να οδηγηθεί σε αντιπαραθέσεις, εξαλλοσύνες και διαπληκτισμούς. Σε όλες του τις εκδηλώσεις ήταν άνθρωπος του μέτρου. Αυτό είναι το ηθικό μεγαλείο του χαρακτήρα του Ζαχαρία Παπαντωνίου και γι’ αυτό σε καμιά περίοδο της ζωής του δεν τον βρίσκουμε να διακατέχεται από μισανθρωπία και επιθετικότητα, ακόμη και όταν οι επιθέσεις εναντίον του είχαν κορυφωθεί. Διατηρούσε πάντοτε την αυτοκυριαρχία του και παρόλη τη λυσσαλέα πολεμική που δεχόταν, δε συμβιβάστηκε με το συντηρητικό πνεύμα της εποχής του και συνέχιζε να είναι απόλυτα συνεπής με τις πεποιθήσεις του και ποτέ δεν απέστη απ’ αυτές ούτε κατ’ ελάχιστον. Τις υπεράσπιζε, βέβαια, πάντοτε με παρρησία αλλά και ευγένεια ψυχής. Εύστοχα, επομένως, μπορεί να χαρακτηριστεί ως ψυχή λεπτή αλλά και δυνατή.

     Στη δεύτερη στροφή ο ποιητής διακατεχόμενος από αίσθημα μελαγχολικής και απαισιόδοξης διάθεσης εξομολογείται τη θλιβερή διαπίστωσή του: «Μ’ απαρνηθήκαν οι χαρές». Στην ουσία πρόκειται για μια συνειδητοποίηση των καταστάσεων και γεγονότων της ζωής του. Και ο ποιητής με μεγάλο πόνο και βαθύτατη θλίψη προσπαθεί ν’ αποχαιρετήσει τα πράγματα που φεύγουν. Συνειδητοποιεί απόλυτα ότι με την πάροδο του χρόνου μάς εγκαταλείπουν οι πάσης φύσεως χαρές και έρχονται τα χειρότερα. Πολλά από τα αγαπημένα μας πρόσωπα φεύγουν οριστικά από κοντά μας. «Οι αγαπημένοι μού προσφέρουν το φαρμάκι του χωρισμού» γράφει στην «Προσευχή στην Κυρία των Αγγέλων». Οι ποικιλότροπες απολαύσεις της ζωής περιορίζονται στο ελάχιστο, αν δεν εκμηδενίζονται εντελώς. Και, έχοντας συναίσθηση της πραγματικότητας, θεωρεί ότι είναι ουτοπία να γυρεύει πίσω τις χαρές των περασμένων ετών. Αυτές πια έφυγαν ανεπιστρεπτί. «Είν’ αμαρτία να ελπίσω» λέει ο ποιητής. Εκτιμώ ότι με τη λέξη αμαρτία ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου υπονοεί το άστοχο της ελπίδας, την ουτοπία, γιατί ως βαθύς γνώστης της γλώσσας χρησιμοποιεί κυριολεκτικά τη λέξη αμαρτία που σημαίνει αποτυχία, αστοχία, σφάλμα. Επίσης, με το πέρασμα του χρόνου επιτείνεται και η μοναξιά και η εσωστρέφεια, στοιχεία συμπαρομαρτούντα της ηλικίας, τα οποία και αποδέχεται ο ποιητής. Ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου ήταν επιφυλακτικός στις σχέσεις του με τους ανθρώπους και αυτό του περιόριζε τον κύκλο των φίλων του. Ήταν από τη φύση του μοναχικός τύπος και αποτραβηγμένος στην περιοχή του ατομικού του κόσμου. Αυτή η μοναχικότητα σε μεγάλη ηλικία μετατρέπεται σε έντονη μοναξιά, σε «κλειδομαντάλωμα της ψυχής» και αυτό διαφαίνεται στους δύο τελευταίους στίχους της δεύτερης στροφής.

       Στην τρίτη στροφή έχουμε τον ταπεινό, το σεμνό, το μετριόφρονα Ζαχαρία Παπαντωνίου, τον άνθρωπο με τον καλλιεργημένο νου και το υποδειγματικό ήθος. «Δεν έχω δόξα» γράφει. Εμείς, βέβαια, που γνωρίζουμε το έργο του, τη δραστηριότητά του και τις διαστάσεις της πνευματικής του προσφοράς, ξέρουμε πόσο τιμήθηκε και δοξάστηκε ως δημοσιογράφος, ως ποιητής, ως θεατρικός συγγραφέας, ως τεχνοκρίτης, ως καθηγητής στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, ως Διευθυντής της Εθνικής Πινακοθήκης, αλλά και πόσο, επίσης,  τιμήθηκε στη συνέχεια και με διάφορες άλλες σημαντικές διακρίσεις, όπως ήταν το «Εθνικόν Αριστείον Γραμμάτων και Τεχνών» κ.π.ά. Το 1938, μάλιστα, εκλέχτηκε και ακαδημαϊκός. Ο ίδιος όμως σταθμίζει το έργο της ζωής του διαφορετικά και μας λέει: «Είν’ ήσυχα τα έργα που έχω πράξει». Αυτά τα απλά λόγια του ποιητή καταδεικνύουν την άκρα ταπεινότητά του, την απόλυτη σεμνότητά του, την παντελή απουσία έπαρσης. Ο ποιητής δεν αισθάνεται την ανάγκη ν’ αναφερθεί ιδιαίτερα στο σημαντικό και πολυδιάστατο πνευματικό του έργο. Θεωρεί ότι η ουσία της ζωής βρίσκεται στη φύση, στη βίωση της φύσης και μέσα στην απλή κοινωνική ζωή, στη σχέση με τα μικρά παιδιά, με τον απλό άνθρωπο, ακόμη και με τα ζώα. Γι’ αυτόν η ταπεινότητα, η φυσιολατρία και η ανθρωπιά είναι η πεμπτουσία της ύπαρξής του και γι’ αυτό με λόγο απλό και λιτό μάς λέει στην Προσευχή του: 
                     Άκουσα τη γλυκιά βροχή. Τη δύση έχω κοιτάξει.
                     Έδωκα στα παιδιά χαρές, σε σκύλους λίγο χάδι.
                     Ζευγάδες καλησπέρισα που γύριζαν το βράδυ.
   Οι πιο πάνω στίχοι μάς δείχνουν έναν  ευαίσθητο, συναισθηματικό, απλό και τρυφερό άνθρωπο, που είναι απόλυτα δεμένος με τα πρώτα του βιώματα και τις πρώτες του συγκινήσεις και που, παρόλη την ενηλικίωσή του, παραμένει πάντα ένα ευαίσθητο παιδί. Ως γέννημα και θρέμμα της ελληνικής υπαίθρου πάντοτε τον διακατείχε η νοσταλγία επιστροφής σε γνώριμες καταστάσεις και γνώριμους ανθρώπους. Καμιά καλλιτεχνική επιτυχία δεν τον θάμπωσε και δεν τον αποξένωσε από την αγάπη του για τα εξαίσια τοπία της πατρίδας του και τις όμορφες αναμνήσεις της παιδικής του ηλικίας από το Καρπενήσι και τη «μάνα του τη Ρούμελη».
    Στην τέταρτη στροφή έχουμε την κορύφωση της απολογιστικής διάθεσης του ποιητή, την παράκλησή του προς τον Κύριο, καθώς και την  έκφραση ευχαριστίας και ευγνωμοσύνης προς αυτόν. Τώρα που ήρθε «το βράδυ» της ζωής, κάνοντας ο ποιητής τον απολογισμό του, «δεν έχει τίποτα να διώξει ή να κρατήσει». Αισθάνεται απόλυτα απελευθερωμένος. Όχι μόνο δεν περιμένει ανταμοιβή, αλλά και τίποτα δεν επιζητεί και σε τίποτα πια δεν ελπίζει. Πιθανότατα στο σημείο αυτό να υπολανθάνει και ένα αίσθημα πικρίας και παραπόνου, γιατί εκτιμά ότι – μετά τις σφοδρές επιθέσεις που δέχτηκε - δεν αναμένει πια την ευρύτερη αναγνώριση της προσφοράς και του έργου του. Αυτό, εξάλλου, το νόημα έχει και η φράση: «Πολύ ’ναι τέτοια ελπίδα». Ομολογεί στην Προσευχή του ότι οτιδήποτε έκανε το έκανε χωρίς να περιμένει ανταμοιβή ούτε όσο ζει, ούτε μετά το θάνατό του. Το έκανε με «αδιάφθορο και αφιλόκερδο ήθος», γιατί το αισθανόταν ως Χρέος προς τον άνθρωπο και την κοινωνία. Δε μοιάζει με εκείνους τους ανθρώπους που οτιδήποτε κάνουν το κάνουν κινούμενοι από ιδιοτέλεια, αλλά ούτε με τους θρήσκους εκείνους που κάνουν κάποια καλή πράξη και προσδοκούν αντάλλαγμα από το Θεό. Και αυτός που σε όλη του τη ζωή προσπαθούσε εναγώνια να ξεδιαλύνει το μυστήριο της ζωής και του θανάτου, ένα μόνο ζητά από τον «Κύριο»: «Να ευδοκήσει ν’ αφανιστεί, χωρίς να ξαναζήσει». Ο στίχος αυτός, στίχος-παράκληση, υποδηλώνει ένα ξέσπασμα ψυχής, που πιθανότατα είναι αποτέλεσμα έντονης μελαγχολικής ή πεσιμιστικής διάθεσης. Και, φυσικά, το ξέσπασμα αυτό ήταν παροδικό, γιατί ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου στη συνέχεια μας έδωσε σπουδαία έργα, όπως είναι το οδοιπορικό δοκίμιο Άγιον Όρος (1934), η ιστορική μονογραφία Όθων (1934), ο Βυζαντινός Όρθρος (1936), η Θυσία (1937) κ.ά.  
     Στον τελευταίο στίχο της τέταρτης στροφής προβάλλει ο φυσιολάτρης ποιητής, ο συγγραφέας «Των Ψηλών Βουνών»,  ο νοσταλγός της Ρούμελης και ο υμνητής της ελληνικής υπαίθρου. Όλα αυτά αρθρώνονται και ενσωματώνονται αριστοτεχνικά στον τελευταίο στίχο της Προσευχής του που ευχαριστεί τον Κύριο λέγοντας: «Σ’ ευχαριστώ για τα βουνά και  για τους κάμπους που είδα». Ο στίχος αυτός, απλός, μεστός και εναργής, δείχνει – πέρα από την ευγνωμοσύνη του ποιητή προς τον Κύριο - έναν άχραντο έρωτα προς τη φύση, προς τα βουνά και τους κάμπους της πατρίδας μας, για τα οποία και μόνο, κατά τον ποιητή, αξίζει κανείς να ζει. Αποτελεί, θα έλεγα, το κορύφωμα της φυσιολατρίας και της ελληνολατρίας του.
  
     Κλείνοντας την όσο το δυνατόν πιο συνοπτική αναφορά μου στα στοιχεία της προσωπικότητας του Ζαχαρία Παπαντωνίου, όπως αυτά διαφαίνονται μέσα από  την «Προσευχή του Ταπεινού», θέλω να υπενθυμίσω ότι ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου δέχτηκε φοβερή και ανοίκεια επίθεση από τους γλωσσαμύντορες και τους συντηρητικούς ασπάλακες της εποχής του, γιατί δεν μπόρεσαν να κατανοήσουν τις ιδέες του και το πρωτοπόρο, ανεξάρτητο και στοχαστικό πνεύμα του, αλλά και να του συγχωρήσουν τη συνέπεια και την παρρησία σε θέματα κοινωνικά και πνευματικά. Τον συκοφάντησαν, μεταξύ άλλων, και ως άθεο, γιατί δεν μπόρεσαν να προσεγγίσουν τη σκέψη του, εξαιτίας του φανατισμού που τους διέκρινε. Όμως ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου ήταν πιστός με το δικό του τρόπο. Δεν ήταν «δεμένος με την αλυσίδα των τύπων», αλλά, όπως έλεγε, εύρισκε ότι «το θείο ήταν πολύ πάνω απ’ αυτή». Χαρακτηριστικοί για τις θρησκευτικές του ιδέες είναι οι εξής στίχοι από το ποίημά του «Πανθεϊστικό ανάκρουσμα»: «Θείο πνεύμα που χύνεσαι ακράτητο εμπρός μου / σ’ ακούω ν’ ανασαίνεις μες το είναι του κόσμου». Οι κατήγοροί του δεν είχαν αντιληφθεί ότι θρήσκος ή πιστός δεν είναι αυτός που το δηλώνει, αλλ’ αυτός που βιώνει την έννοια του Θεού. Το «ουαί υμίν γραμματείς και Φαρισαίοι» ταίριαζε απόλυτα στους αναίσχυντους κατηγόρους του.

      Προσωπικά εκτιμώ πως η άποψη του Παντελή Πρεβελάκη συμπυκνώνει τις αρετές, την προσφορά και την ουσία της ύπαρξης του ποιητή: « Ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου υπηρέτησε το ωραίο, το αληθινό και το αγαθό και στάθηκε άξιος της Πατρίδας του».  

     Και λίγα λόγια για τον τρόπο γραφής του ποιήματος: ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου, ο υπέρμαχος της δημοτικής γλώσσας, δε θέλησε με το ποίημα αυτό να εντυπωσιάσει, χρησιμοποιώντας περίτεχνα σχήματα και εξεζητημένα λεκτικά ψιμύθια, αλλά θέλησε να εξομολογηθεί, να κάνει τον απολογισμό της ζωής του μπροστά στον «Κύριο» με τρόπο απλό και ανεπιτήδευτο, όπως, εξάλλου, απλή και ανεπιτήδευτη ήταν και ολόκληρη η ζωή του. Η λιτότητα της έκφρασης συνοδεύεται από την καθαρότητα της σκέψης. Ο ποιητής γνώριζε πολύ καλά την άποψη του Σπένσερ ότι «Η απλότητα είναι η μεγάλη τέχνη». Και την άποψη αυτή την έκανε πράξη σ’ όλα του τα έργα.

 (γράφει ο φιλόλογος Παναγιώτης Β. Σαλαγιάννης )   6972-730472   

Παναγιώτης Σαλαγιάννης


Δείτε επίσης :
Τροβάτο: τοπωνύμια και η σημασία τους 
Ένα βιβλίο για το Τροβάτο Αγράφων Ευρυτανίας
Το μοναστήρι της Παναγίας του Τροβάτου
Ο  Άγιος Δημήτριος Τροβάτου και ο Τίμιος Σταυρός
Η "Πιασμένη Γη" ή το "Γεφύρι της Αγάπης
Το Τροβάτο: Τόπος για απαιτητικούς επισκέπτες
< Προηγ.   Επόμ. >
2vragiana_br01.JPG
Πως θα φτάσετε
Χάρτες / GPS / SAT
Χρήσιμα τηλέφωνα
Ο καιρός στ' Άγραφα

 Ένας  τόπος  οικολογικής   
 απόδρασης  σας  περιμένει !  
Πατήστε για μεγέθυνση

 Το βήμα των Αγραφιωτών 




    Αρχείο ηχογραφήσεων   



      Από  τον  εβδομαδιαίο  
     τύπο της Ευρυτανίας  









 "  Ο  Διαδικτυακός χάρτης     
       του Δήμου Αγράφων   "  


  Συντονιστείτε στα  FM-88.1  

  στη  Δυτική  Ευρυτανία   

  ή  στο διαδίκτυο  LIVE